· 1906 - Maria Skłodowska - Curie jako pierwsza kobieta została profesorem uniwersyteckim we Francji; · 1922 - odkrycie grobu Tutenchamona; · 1939 - pierwszy numer podziemnego "Biuletynu Informacyjnego" · 1977 - zmarł Rene Goscinny rysownik, twórca komiksowej postaci Asterixa;
Episode : 340
Szlakiem Lubelskich Sztetli
Lubartów
cykl reportaży · 2022
Opis i szczegóły
· O lubartowskim sztetlu oraz o tym co stało się z lubartowskimi Żydami w czasie II wojny światowej · opowiada dr Ewa Sędzimierz z Muzeum Ziemi Lubartowskiej. W 1939 roku Żydzi stanowili ponad 50% · ludności miasta. W rynku były tzw. klitki, czyli swojego rodzaju kramy wraz z miejscem do mieszkania. · W 1941 roku utworzono w mieście getto. Wypowiedź ilustrowana zarówno wsółczesnymi jak i archiwalnymi · zdjęciami Lubartowa z zasobów muzeum.
Episode : 3
Magiczny Adriatyk
Odc. 1 Od Triestu po Comacchio
cykl dokumentalny · 2024 · Niemcy
Opis i szczegóły
Seria podróżnicza (6 odc.) o Adriatyku, który jest tak różnorodny, jak kultury, które łączy. Tajemnicze laguny, kilometry piaszczystych plaż i imponujące klify charakteryzują ten wyjątkowy naturalny krajobraz. Historyczne miasta, takie jak Dubrownik, Piran, Triest i Wenecja, ujawniają swoją pełną wydarzeń historię. Ludzie, którzy żyją w bliskim kontakcie z Morzem Adriatyckim, doświadczają piękna i wrażliwości natury z pierwszej ręki i są zobowiązani do jej ochrony. Serial zanurza się w tym wyjątkowym morzu: wyjątkowym i pięknym, znajomym, a jednocześnie pełnym niespodzianek. Naroda na festiwalu: 30. Premio ENIT Media prize. Odc. 1 Od Triestu po Comacchio. Adriatyk łączy Włochy i pięć krajów bałkańskich. Między Triestem, a Comacchio krajobraz wypełniają historyczne miasta i zaciszne laguny. W 19 - m wieku Adriatyk stał się celem marzycieli, poszukiwaczy piękna i wczasowiczów. Na wybrzeżu piękni się Triest. Tak zwany Mały Wiedeń. Swoim wyglądem przypomina czasy, kiedy panowali tu Habsburgowie. Łączy austriacką elegancję z włoskim stylem życia. W dzielnicy Barcola uwagę na siebie zwraca zamek Miramare. Zatokę - podczas pobytu w Trieście - odkrył austriacki książę Maksymilian i z miejsca się w niej zakochał. Postanowił wtedy spełnić marzenie z dzieciństwa i wznieść dom z ogrodem nad brzegiem morza. Książę miał w głowie gotowy plan. Zaakceptował dopiero trzeci projekt. Budowa trwała cztery lata. Miramare był nie tylko rezydencją. Tutaj książę czuł się tak, jak na żaglach. Odosobnienie i bliskość morza oczarowały również cesarzową Sisi, która często tu gościła. Epoka odosobnienia skończyła się w 1955 - m. Zamek stał się muzeum, którym obecnie kieruje Andreina Contessa.
Reżyseria : Caronline Haertel, Mirjana Momirović
Titre original : Ep. 1 Between Trieste and Comacchio / Zwischen Triest und Comacchio
Episode : 1
Fake czy historia?
odc. 74
program historyczny · 2026
Opis i szczegóły
"Fake czy historia?" to program, który zgłębi kontrowersyjne tematy XX wieku, poddając je dyskusji z udziałem dwóch ekspertów o odmiennych poglądach Program cechuje dynamiczne tempo i intensywne, 20 - minutowe debaty, które budują dramaturgię i wzbudzają emocje. Korzystamy z autentycznych przestrzeni Muzeum Historii Polski i Muzeum II Wojny Światowej jako historycznego tła dla debat, co nadaje głębi omawianym tematom. Interaktywny element polegający na głosowaniu widzów na eksperta, który przekonał ich do swojego stanowiska, angażuje publiczność, umożliwiając jej bezpośredni udział. Krótkie felietony pełnią funkcję narzędzia do pogłębiania omawianych tematów, zapewniając wszechstronne podejście. Narracja zachęci do krytycznego myślenia oraz do pogłębienia wiedzy widzów na temat spornych wydarzeń z przeszłości, ukazując różnorodne perspektywy i opinie.
Reżyseria : Marzena Strąg
Episode : 74
Słownik polsko@polski
talk - show prof. Jana Miodka (684)
KAMERALNE I STUDYJNE (WIDOWISKO) · 2026
Opis i szczegóły
Kontynuacja 39-letniej obecności prof. Miodka na antenie TVP. Stałym elementem programu są rozmowy i pytania widzów z różnych stron świata, na które odpowiada profesor Jan Miodek. Założeniem programu jest popularyzacja kultury i nauki języka polskiego, krzewienie poprawnej polszczyzny, rozstrzyganie sporów językowych, otwarcie na Polonię i środowiska dwujęzyczne. · W tym odcinku: · Jaka jest etymologia słowa "dziecko"? Skąd pochodzą polskie nazwy dni tygodnia? Co to znaczy, że ktoś "poszedł w długą"? Co to jest "fular"? Na czym polega "detoks"? Skąd wzięła się nazwa "kredka"? Jakie jest najśmieszniejsze słowo w języku polskim? Co to jest "chandra"? Czy można "odkluczyć" drzwi?
Reżyseria : Witold Świętnicki
Scenario : Dariusz Dyner,Witold Świętnicki
Episode : 688
Było, nie minęło - kronika zwiadowców historii.
odc. 355 Powrót z niebytu
magazyn historyczny · 2025
Opis i szczegóły
Magazyn historyczny prezentujący wydarzenia i różne aspekty dawnej i najnowszej historii Polski. W programie podejmowane są zatarte, zagubione, zakłamane wątki polskiej historii. Autor poszukuje odpowiedzi na pytania o naszą wspólną przeszłość. Okazuje się, że wiele odpowiedzi leży w rodzinnych archiwach, zdjęciach, dokumentach i wspomnieniach ludzi. Program mobilizuje do poszukiwań lokalne środowiska miłośników historii, których nie brakuje w żadnym zakątku kraju. · Było nie minęło"to program realizowany techniką reporterską, pozwalający widzom wspólnie z realizatorami zmagać się z tajemnicą historyczną. Każdy z odcinków, poza nielicznymi wyjątkami, stanowi odrębną całość i ma charakter ponadczasowy. · W programie o niemieckim samochodzie pancernym "Erhard. To pojazd, który powstał w końcówce I Wojny Światowej i był używany w walce z Powstaniem Wielkopolskim. 10 lutego 1919 roku jeden z samochodów Erhard M 1917 został zdobyty przez żołnierzy 1. kompanii Rogozińskiej, na szosie na północ od Budzynia. Załoga samochodu została zmuszona do poddania się dzięki postawie starszego żołnierza Leona Napiecka, który za ten czyn został później odznaczony Orderem Virtuti Militari. Następnie samochód został skierowany do Poznania, gdzie 21 lutego rozkazem dziennym nr 48 dowódcy Armii Wielkopolskiej otrzymał nazwę "Pułkownik Grudzielski". W dniach 19 - 20 marca wziął on udział w walkach pod przeciwko oddziałom niemieckim, wspartym przez pociąg pancerny. Za sprawą Muzeum Powstania Wielkopolskiego samochód jest odbudowywany.
Scenario : Adam Sikorski
Episode : 684
Było, nie minęło - kronika zwiadowców historii.
odc. 354 Dodane do mapy tajemnic
magazyn historyczny · 2025
Opis i szczegóły
Magazyn historyczny prezentujący wydarzenia i różne aspekty dawnej i najnowszej historii Polski. W programie podejmowane są zatarte, zagubione, zakłamane wątki polskiej historii. Autor poszukuje odpowiedzi na pytania o naszą wspólną przeszłość. Okazuje się, że wiele odpowiedzi leży w rodzinnych archiwach, zdjęciach, dokumentach i wspomnieniach ludzi. Program mobilizuje do poszukiwań lokalne środowiska miłośników historii, których nie brakuje w żadnym zakątku kraju. · "Było, nie minęło" to program realizowany techniką reporterską, pozwalający widzom wspólnie z realizatorami zmagać się z tajemnicą historyczną. Każdy z odcinków, poza nielicznymi wyjątkami, stanowi odrębną całość i ma charakter ponadczasowy. · Tym razem ekipa filmowa "przenosi się" się do epoki napoleońskiej, w okolice Kościoła pw. Wniebowzięcia NMP w Łopiennie, gmina Mieleszyn, pow. gnieźnieński. Jej celem będzie zlokalizowanie grobu zmarłego 30 marca 1807 roku - na skutek ran odniesionych w bitwie - żołnierza francuskiego o nazwisku Mikołaj Blesinger, syna Szymona i Rozalii Blesingerów, z 3. batalionu, 27. regimentu i 3. korpusu. Został on ranny w bitwie, którą 7 i 8 lutego 1807 roku, armia generała Luisa Nicolasa Davouste stoczyła z Prusakami i Rosjanami pod Pruską Iławą, niedaleko ówczesnego Królewca. Grób ten został prawdopodobnie zniwelowany przez Prusaków przed I wojną światową. O śmierci tego żołnierza wspomina w wydanej w 1887 roku książce "Wiadomości o Łopiennie i jego kościele" ówczesny proboszcz, ks. Władysław Stryjakowski. Potwierdza ją również francuskie Stowarzyszenie Konserwacji Zabytków Napoleońskich.
Episode : 683
Było, nie minęło - kronika zwiadowców historii.
odc. 353
magazyn historyczny · 2025
Opis i szczegóły
Magazyn historyczny prezentujący wydarzenia i różne aspekty dawnej i najnowszej historii Polski. W programie podejmowane są zatarte, zagubione, zakłamane wątki polskiej historii. Autor poszukuje odpowiedzi na pytania o naszą wspólną przeszłość. Okazuje się, że wiele odpowiedzi leży w rodzinnych archiwach, zdjęciach, dokumentach i wspomnieniach ludzi. Program mobilizuje do poszukiwań lokalne środowiska miłośników historii, których nie brakuje w żadnym zakątku kraju. "Było nie minęło" to program realizowany techniką reporterską, pozwalający widzom wspólnie z realizatorami zmagać się z tajemnicą historyczną. Każdy z odcinków, poza nielicznymi wyjątkami, stanowi odrębną całość i ma charakter ponadczasowy. · "Inżynieria odwrotna". Odwiedziny w zagrodzie pancernej w Ptakach, by podziwiać kolejne cuda techniki, ocalone od zapomnienia. Próba uruchomienia zrekonstruowanego silnika - takiego samego jakie pracowały w polskich czołgach 7 TP. To jednak nie tylko test silnika - to jednocześnie realizacja pragnienia wskrzeszenia zabytkowej techniki wojskowej, po której w następstwie wojny, a czasem złej ludzkiej woli, pozostały tylko fotografie i pokaleczone szczątki. · "Zbrodnia bez kary". Kolejnym celem ekipy filmowej są Wojsławice k. Chełma. Sprowadza ją tu historia wpisana w dzieje powstania styczniowego. 8.02.1863 roku, w trzecim tygodniu powstania, Rosjanie w dużej sile napadli na posiadłość hrabiego Poletyły. Okrążyli pałac i otworzyli ogień do cywilów, a następnie przystąpili do rabunku. Życie stracił między innymi syn przebywającego tu w gościnie Tytusa Wojciechowskiego. Podobny los spotkał pobliskie miasteczka - Osadę Zwierzyniec i Tomaszów Ordynacki. Były to zbrodnie, które wywołały w okolicy wielki postrach. Terror był jednak władzy rosyjskiej na rękę.
Episode : 682
Było, nie minęło - kronika zwiadowców historii.
odc. 352 Pocztówka z zaginionego świata
magazyn historyczny · 2025
Opis i szczegóły
Magazyn historyczny prezentujący wydarzenia i różne aspekty dawnej i najnowszej historii Polski. W programie podejmowane są zatarte, zagubione, zakłamane wątki polskiej historii. Autor poszukuje odpowiedzi na pytania o naszą wspólną przeszłość. Okazuje się, że wiele odpowiedzi leży w rodzinnych archiwach, zdjęciach, dokumentach i wspomnieniach ludzi. Program mobilizuje do poszukiwań lokalne środowiska miłośników historii, których nie brakuje w żadnym zakątku kraju. "Było, nie minęło" to program realizowany techniką reporterską, pozwalający widzom wspólnie z realizatorami zmagać się z tajemnicą historyczną. Każdy z odcinków, poza nielicznymi wyjątkami, stanowi odrębną całość i ma charakter ponadczasowy. · Telewizyjne upamiętnienie wyjątkowego zakładu przemysłowego, który w latach 30 - tych ubiegłego wieku rozsławił imię Polski na świecie. Skrót PZL pamiętają pokolenia, ale w przestrzeni publicznej próżno szukać śladów. Państwowe Zakłady Lotnicze zostały założone w Warszawie, w 1928 roku, na bazie wcześniejszych centralnych warsztatów Lotniczych (CWL). Pierwszym ich produktem był licencyjny francuski samolot myśliwski Wilbout 70, który pozwolił opanować technologię samolotów o konstrukcji metalowej. Wkrótce utalentowany konstruktor Zygmunt Puławski opracował serię nowoczesnych samolotów myśliwskich z polskim płatem: PZL P 1, P. 6, P. 7 i P. 11. Ostatnie dwa typy były produkowane seryjnie i były standardowym wyposażeniem polskiego lotnictwa myśliwskiego w latach 1933 - 1939. Samolot PZL P. 24, rozwinięty już po śmierci Puławskiego w katastrofie lotniczej i produkowany od 1936 r. , był sprzedawany do Turcji, Bułgarii, Rumunii i Grecji oraz budowany na licencji w Turcji i Rumunii. Seryjnie produkowane były ponadto: lekkie bombowce oraz nowoczesny średni bombowiec PZL 37 Łoś.
Scenario : Adam Sikorski
Episode : 681
Polskie drogi
odc. 3/11 - Najspokojniejsze miejsce na świecie
serial TVP · 1977
Opis i szczegóły
Wielokrotnie nagradzany, jeden z najpopularniejszych polskich seriali lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych. Epicka, wielowątkowa opowieść o losach Polaków w latach II wojny światowej. Wojnę pokazano z punktu widzenia dwóch głównych bohaterów - porucznika Władysława Niwińskiego i Leona Kurasia - drobnego cwaniaka, nie pozbawionego jednak znamion heroizmu. Autorzy serialu starali się pokazać dzień powszedni okupacji hitlerowskiej w Polsce. · Przebywający w Krakowie Johann Heimann spostrzega na wystawie zakładu fotograficznego zdjęcie Władka Niwińskiego, które nieopatrznie wywiesiła w witrynie córka Białasa, Basia. Gestapowiec zastawia pułapkę. Po odbiór zdjęcia zgłasza się córka profesora Zygadlewicza, Justyna. Fotograf niszczy kwit, wydaje jej inne zdjęcie, na odwrocie zdąży jeszcze napisać prośbę, by ostrzec jego córkę. Sprawa wydaje się, gdy po odbiór swoich zdjęć zgłasza się inny klient. Fotograf zostaje aresztowany, potem zesłany do obozu, Basia Białasówna musi uciekać z miasta. Stryj dziewczyny, przedwojenny komunista, chce ukryć ją w "najspokojniejszym miejscu na świecie", prowincjonalnej dziurze, gdzie mieszka ich krewniak. Sam również wyprawia się do Oświęcimia, zabierając ze sobą Władka. Niwiński pracuje tam jako ogrodnik. Otrzymuje zadanie rozpracowania i sfotografowania tajemniczego obiektu, który wznoszą tutaj Niemcy. Zadanie wykonuje, ale musi ratować się ucieczką. Wyjeżdża do Bydgoszczy, gdzie już wcześniej dotarł Kuraś.
Obsada : Karol Strasburger, Kazimierz Kaczor, Henryk Talar, Zygmunt Maciejewski, Jerzy Nowak, Maria Klejdysz, Jadwiga Jankowska-Cieślak, Beata Tyszkiewicz, Leszek Herdegen, Henryk Bąk
Scenario : Jerzy Janicki
Episode : 3
Historia kuchni polskiej
Kuchnia Jadwigi i Jagiełły
cykl dokumentalny · 2024
Opis i szczegóły
Trudno uwierzyć, że do tej pory nie powstała audycja na temat polskiej kuchni pokazująca, w sposób systematyczny i zgodny z najnowszymi badaniami, dziedzictwo kulinarne otrzymane od naszych przodków. Seria dokumentalna pt.: Historia kuchni polskiej wypełnia tę lukę zabierając widzów w podróż przez niezwykłe smaki, tradycje i obyczaje. Scenariusz opiera się na pracach naukowych prof. Jarosława Dumanowskiego, głównego eksperta i prowadzącego narrację. Odtworzenia potraw obecnych na polskich stołach od czasów Chrztu Polski do współczesności dokonuje Maciej Nowicki twórca nowego trendu w polskiej kuchni - historycznej rekonstrukcji kulinarnej. Wnikliwe przedstawienie tła historycznego pozwala na zrozumienie okoliczności, w których kształtowała się polska kuchnia. Rozmowy ze specjalistami z Polski i ze świata uzupełniają narrację, ukazując przenikanie idei i potraw ponad europejskimi granicami. Przywołanie konkretnych przepisów i ich odtworzenie w studiu kulinarnym ułatwia widzom zrozumienie smaków i technik przygotowywania dań z przeszłości, a chronologia odcinków odpowiada najważniejszym zmianom zachodzącym w polskiej kuchni w kolejnych okresach historycznych. Historia kuchni polskiej to historia polskiej kultury materialnej w wersji dla każdego. · Dzięki zjednoczeniu kraju przez Władysława Łokietka i umocnieniu państwa przez Kazimierza Wielkiego, Królestwo Polskie liczy się coraz bardziej na arenie międzynarodowej. Do jego stolicy, Krakowa, napływają towary z całego ówczesnego świata. Do historii przechodzi uczta u Wierzynka. Kto w niej uczestniczył i co na niej podano? Kiedy królowa Polski Jadwiga poślubia księcia litewskiego Jagiełłę, w Krakowie powstaje wielki, tętniący życiem dwór, odwiedzany przez władców, artystów i uczonych z całej Europy. Dzięki zachowanym rachunkom z dworu króla Władysława Jagiełły i królowej Jadwigi dowiadujemy się, co król, królowa i ich dwór jedli w określone dni, jak dużo i ile to kosztowało. Czy siedzieli przy jednym stole i jedli to samo? Maciej Nowicki rekonstruuje najpopularniejsze potrawy z krakowskiego dworu.
Ta niezwykła seria dokumentalna pomaga odkryć bogactwo, magię i piękno najciekawszych miejsc na świecie: ich naturalne cuda i sławne zabytki, wytwory lokalnych rzemieślników i zapierające dech w piersiach krajobrazy. W każdym odcinku na widzów czeka niezapomniana podróż przez tradycję i historię kolejnego kraju, który jest wymarzonym miejscem docelowym każdego podróżnika.
Titre original : The Seychelles, paradise of the Indian Ocean
Episode : 116
Ex Libris
odc. 624
magazyn · 2026
Opis i szczegóły
W nowej odsłonie programu "Ex Libris" autorzy prezentują najciekawsze książki historyczne, intrygujących autorów, wciągające tytuły oraz fascynującą historię i jej bohaterów. Powracający na antenę TVP Historia magazyn zyskał nowoczesną formułę: staranną warstwę filmową, atrakcyjną grafikę oraz dynamiczny montaż. Prowadzący program, Krzysztof Grzybowski, z niezwykłą lekkością rozmawia z autorami najciekawszych nowości wydawniczych. Poza tym w magazynie widzowie mogą znaleźć subiektywne rankingi szeroko pojętych książek historycznych, kwestionariusze popularnych autorów, omówienia najnowszych trendów czy prezentacje książkowych premier. ·
Episode : 721
Polskie Parki Narodowe
Słowiński Park Narodowy
film dokumentalny · 2022
Opis i szczegóły
Prowadzącym program jest Dariusz Gross, dziennikarz, zafascynowany przyrodą poszukiwacz-odkrywca. Pokazuje parki narodowe, które znamy jako turyści, z innej zaskakującej strony przez pryzmat pracy naukowców zgłębiających sekrety ekosystemów i pracujących nad ich zachowaniem dla przyszłych pokoleń. To program pokazujący osobliwości przyrody i ukazujący wyjątkowość poszczególnych parków narodowych w Polsce, w którym spotykają się nowoczesne technologie badawcze z odwiecznym dziełem natury.
Reżyseria : Rafał Kołodziej
Scenario : Agnieszka Niwińska
Episode : 1
Nieznana wojna na Północy
odc. 1/6
serial dokumentalny · 2021 · Wielka Brytania
Opis i szczegóły
To pierwsza w historii seria, która ujawnia rolę państw regionu arktycznego w II wojnie światowej i próbuje odtworzyć militarne zmagania w tym rejonie. Widzowie będą mogli obejrzeć w akcji nurków odnajdujących zatopione niemieckie wraki samolotów, archeologów badających ukryte masowe groby i historyków tropiących tajne nadmorskie fortece. Zobaczymy kolorowe materiały archiwalne oraz wysokiej jakości animacje komputerowe.
Wielokrotnie nagradzany, jeden z najpopularniejszych polskich seriali lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych. Epicka, wielowątkowa opowieść o losach Polaków w latach II wojny światowej. Wojnę pokazano z punktu widzenia dwóch głównych bohaterów - porucznika Władysława Niwińskiego i Leona Kurasia - drobnego cwaniaka, nie pozbawionego jednak znamion heroizmu. Autorzy serialu starali się pokazać dzień powszedni okupacji hitlerowskiej w Polsce. · Kuraś trafia wraz z transportem jenieckim do stalagu. Dostaje się tam też niby jako jeniec - konfident i pracownik majora Heinckesa z Abwehry - niejaki Gorączko, który poszukuje Bugajczyka, kierowcy kpt. Miszczyka. Wywiad niemiecki chce bowiem trafić na ślad dokumentów II oddziału, wywiezionych z Warszawy przez Miszczyka. Gorączko zostaje zdemaskowany. Kuraś ucieka ze stalagu .Udaje mu się wrócić do domu. Odnajduje go tu Niwiński i podejmuje u niego pracę. W czasie wesela siostry Kurasia wkracza policja z nakazem natychmiastowego wysiedlenia. Wszyscy Polacy - wraz z Kurasiem i Niwińskim - jadą z transportem przesiedleńców w kierunku Generalnej Guberni
Obsada : Karol Strasburger, Kazimierz Kaczor, Marek Walczewski, Zofia Mrozowska, Aleksander Bardini, Stanisław Zaczyk, Jadwiga Jankowska-Cieślak, Beata Tyszkiewicz, Piotr Pawłowski, Andrzej Seweryn
Scenario : Jerzy Janicki
Episode : 4
Polskie 100 lat
Podziemie niepodległościowe 1944 1953
cykl dokumentalny · 2019
Opis i szczegóły
Podziemie niepodległościowe w większości stanowiło bezpośrednią kontynuację organizacyjną i ideową konspiracji działającej w okresie II wojny światowej. 19 stycznia 1945 roku komendant główny AK generał Leopold Okulicki Niedźwiadek wydał rozkazy rozwiązujące Armię Krajową. Choć formalnie likwidowały one podziemną armię, dawały jednak wyraźny sygnał, że walka w innej formie organizacyjnej będzie kontynuowana. Dowództwo pozostającej w stanie likwidacji AK starało się wygaszać działalność partyzancką, jednak represje komunistów popychały coraz więcej ludzi do podziemia. Amnestia ogłoszona 22 lutego 1947 roku objęła ponad 76 tysięcy osób, członków organizacji podziemnych i oddziałów partyzanckich. Wcześniejsza amnestia z połowy 1945 roku objęła około 30 tysięcy osób. Poszczególne oddziały partyzanckie w latach 1947 53 systematycznie były rozbijane i likwidowane przez funkcjonariuszy KBW, UB i MO. Po 1953 roku w terenie pozostali jedynie ukrywający się pojedynczo lub w dwu - , trzyosobowych grupach partyzanci, którzy jedynie w wyjątkowych wypadkach przeprowadzali akcje z bronią w ręku. Do 1956 roku byli oni systematycznie likwidowani lub wyłapywani. Ci nieliczni, którym udało się dotrwać do jesieni 1956 roku, korzystając z zachodzących w kraju przemian, wyszli z podziemia. Po tej dacie w lesie zostało sześciu partyzantów, z których ostatni Józef Franczak Lalek zginął w obławie w 1963 roku. Decyzja o rozwiązaniu podziemia nie oznaczała rezygnacji z wysiłków o odzyskanie niepodległości. Grono najbliższych współpracowników pułkownika Jana Rzepeckiego w sierpniu przygotowało projekt organizacyjny i programowy nowej konspiracji. 2 września 1945 roku w Warszawie powołany został Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji Wolność i Niezawisłość, znany jako Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN). Według koncepcji twórców WiN przyszła walka winna być prowadzona środkami politycznymi, a odzyskanie suwerenności przez Polskę miało się odbyć wyłącznie na zasadach wyznaczonych przez ustalenia jałtańskie, na drodze pokojowej, w porozumieniu ze Związkiem Sowieckim, Stanami Zjednoczonymi i Wielką Brytanią. Na skutek prowokacji, WiN zostało opanowane przez Urząd Bezpieczeństwa.
Reżyseria : Maciej Dancewicz
Scenario : Mirosław Chojecki,Piotr Weychert
Episode : 26
Od "Potopu" do "Wesela"
reportaż · 2005
Opis i szczegóły
· Intencją realizatora filmu jest przypomnienie historii dwudziestu dziewięciu · festiwali filmowych, odbywających się w Gdańsku i w Gdyni, w latach · 1974-2004. Autor, na tle ważniejszych wydarzeń życia społecznego i politycznego, · przypomina nagrodzone, jak i nienagrodzone filmy, zabawne sytuacje, anegdoty, · ciekawostki z przebiegu festiwali i wręczania nagród. Całość dopełniają wypowiedzi · festiwalowych gości, które prócz funkcji ilustracyjnej odgrywają ważną rolę w próbie · syntezy trzydziestolecia tych festiwali. · · · · · ·
Sensacje XX wieku
Śmierć Stalina
cykl dokumentalny · 1992
Opis i szczegóły
W tym wydaniu programu Bogusław Wołoszański stara się rozwikłać zagadkę śmierci Józefa Stalina. Podejmuje próbę wyjaśnienia okoliczności śmierci dyktatora.
Reżyseria : Tomasz Kostuch
Scenario : Bogusław Wołoszański
Episode : 161
Sensacje XX wieku
Narodziny wojny /1/
cykl dokumentalny · 1997
Opis i szczegóły
Obraz polityki 1939 roku rządów Polski, Niemiec, Wielkiej Brytanii i ZSRR, która doprowadziła do największego kataklizmu w dziejach ludzkośći - II wojny światowej. Adolf Hitler, przemawiając 22 sierpnia 1939 roku do najwyższych oficerów Wehrmachtu, powiedział, że zamierzał uderzyć na zachód, lecz wystąpiły nowe okoliczności, które kazały mu zmienić ten plan i rzucić wojska do wojny z Polską. Jakie to okoliczności? Czy Polska padła ofiarą gry brytyjskiego premiera Neville'a Chamberlaina? Jaką rolę odegrał polski minister spraw zagranicznych Józef Beck? Czy mógł odwrócić niekorzystny bieg wydarzeń?
Reżyseria : Tomasz Kostuch
Scenario : Bogusław Wołoszański
Episode : 141
Sensacje XX wieku
Narodziny wojny /2/
cykl dokumentalny · 1997
Opis i szczegóły
Druga część programu, w którym Bogusław Wołoszański poddaje analizie politykę ostatnich dni sierpnia 1939 roku, gdy rząd polski podjął działania, aby odwrócić bieg wydarzeń i nie dopuścić do wojny. Czy mieliśmy szansę na uniknięcie wojny? Jakie błędy popełnił Józef Beck, polski minister spraw zagranicznych?
Reżyseria : Tomasz Kostuch
Scenario : Bogusław Wołoszański
Episode : 142
Sensacje XX wieku
Księga szpiegów - Dulles
cykl dokumentalny · 1994
Opis i szczegóły
Allen Dulles przyjechał do Berna w listopadzie 1942 roku. Działał głównie we Włoszech, a jego celem było nakłonienie Włoch, a być może i Niemiec do zawarcia pokoju na Zachodzie.
Scenario : Bogusław Wołoszański
Episode : 181
Wojenne dziewczyny
odc. 49 (seria IV odc. 10)
serial TVP · 2021
Opis i szczegóły
Marysia i Nitka wracają do Warszawy z polskimi dziećmi, które adoptowały podszywając się pod obywatelki Rzeszy. Leokadia nie jest zadowolona z obrotu sprawy. Dziewczyny miały zrobić rozeznanie w Urzędzie do spraw rasy i osadnictwa we Wrześni, nie było mowy o zabieraniu jakichkolwiek dzieci stamtąd. Marysia i Nitka swoim zachowaniem naraziły na szwank powodzenie całej akcji. Mareczek, młodszy brat Sońki, jest świadkiem wywózki wszystkich mieszkańców kamienicy, w której mieszkał razem z matką. Roztrzęsiony chłopiec pojawia się w Teatrzyku i mówi o wszystkim bratu. Okazuje się, że wywózka mieszkańców kamienicy jest odwetem Niemców za zabójstwo Kurta Lindemanna.
Film biograficzny poświęcony kardynałowi Kazimierzowi Świątkowi, arcybiskupowi metropolicie mińsko - mohylewskiemu, administratorowi apostolskiemu diecezji pińskiej, wieloletniemu więźniowi łagrów sowieckich.
Reżyseria : Stanisław Królak, Paweł Woldan
Flesz historii
odc. 786
cykl reportaży · 2026
Opis i szczegóły
Program którego celem jest prezentowanie najciekawszych informacji o wydarzeniach historycznych, wystawach, inscenizacjach w całej Polsce.
Episode : 1687
Fałszerze. Powrót sfory
odc. 3/14
serial sensacyjny TVP · 2006
Opis i szczegóły
Śledząc Marko, komisarz Kruk dociera pod hotel. Tam z ukrycia fotografuje spotkanie Marko z Fotą i Bolem. Wkrótce Bolo odłącza się od pozostałych, Kruk rusza za nim. Tymczasem Fota i Marko realizują plan zabicia Buby. Na hotelowym korytarzu Żarówa odciąga uwagę jednego z policjantów. Marko ukryć ładunek z gazem pod stolikiem do wożenia posiłków i tak wkracza do pokoju Buby. W tym samym czasie Kruk obserwuje spotkanie Polka z Bolem. Widzi tajemnicze tuby, które Bolo przepakowuje do samochodu Polka. Kruk organizuje blokadę na szosie. Chce dowiedzieć się, co kryje się w tubach. Kiedy policja zatrzymuje samochód, Bolo na rozkaz Marko niszczy tuby za pomocą bomby zapalającej. Przedwczesna interwencja Kruka zepsuła dobrze zaplanowaną akcję. Prokurator Nowicki dowiaduje się, że Lachnal, wspólnik Starewicza, wyjeżdża z żoną na trzy dni z Warszawy. Przekazuje tę wiadomość Olbrychtowi. Ten odwiedza pana Gienia, wybitnego specjalistę od włamań i zabezpieczeń elektronicznych. Namawia go na włamanie do willi Lachnala. Mafioso Franco Botti, przebywający w tym samym więzieniu co Starewicz, otrzymuje od niego gryps. Starewicz informuje go, że do ich ucieczki pozostały cztery dni.
"W piątek, pierwszego września - wspomina jedna z bohaterek filmu - w pewnej chwili rozległo się coś w rodzaju bardzo głośnego trzepania dywanów. Moja matka wyszła do ogródka, bo mieszkaliśmy w domku z ogródkiem, i zapytała: Kto tak strasznie głośno trzepie od rana? A były to pierwsze bomby lecące na Warszawę..." Elżbieta, Genowefa, Eugenia, Zofia, Teresa, Marzenna i Maria były łączniczkami Armii Krajowej, imienniczka tej ostatniej - telefonistką w 1. Dywizji Kościuszkowskiej. Kolejna Maria pracowała w Biuletynie Informacyjnym AK, a Lidia, Halina i Eleonora służyły jako sanitariuszki w polskich siłach podziemnych. Tę samą służbę pełniła w wojsku Berlinga Janina, zaś Jadwiga, pilotka Air Transport Auxiliary, dostarczała nowiutkie myśliwce z wytwórni lotniczych do formacji bojowych. Przedtem młodziutkie dziewczęta zaznały goryczy przegranej batalii, bólu po utracie bliskich, represji okupantów, wywózki na kazachstańskie stepy, tułaczki na obczyźnie. Ale żadna z czternastu kobiet pochodzących z różnych stron kraju i różnych środowisk nie upadła na duchu. "Mężczyźni poszli do obozów - komentują - więc obowiązek walki spadł na nas. Byłyśmy dumne z powołania nas do służby w konspiracji. Byłyśmy uradowane, wkładając mundury kościuszkowców - prawdziwego wojska, z przysięgą, księdzem, śpiewaną przez oddziały "Rotą", polskimi sztandarami i orłami na czapkach, choć okaleczonymi, bo bez korony. Marzyłyśmy o zwycięstwie, liczyłyśmy dni dzielące nas od powrotu do Polski!" Niestety, dla wielu z nich wytęskniona ojczyzna okazała się macochą. Obcą, złą, sadystyczną macochą. Z końcem wojny nie zakończyły się trudy i cierpienia dziewcząt. Nowi władcy Polski, teraz Ludowej, okrutnie potraktowali walczące po "niesłusznej" stronie bojowniczki akowskiego podziemia. Po koszmarze okupacji i gehennie powstania nadszedł dla kombatantek czas aresztowań, przesłuchań, tortur, wyroków, więzień o zaostrzonym rygorze, niekiedy samobójstw popełnianych w skrajnym zwątpieniu i rozpaczy. "Trudno mi o tym spokojnie opowiadać, nawet teraz, po latach" - mówi jedna z bohaterek. Jednak nie traci ducha. Wie, po co żyła i w jakim celu. Dziękuje Bogu, że dał jej takie życie, jakie dał. Przejmujący dokument Marka Widarskiego nie tylko ukazuje trudne do przecenienia bojowe zasługi kobiet - żołnierzy. Jest także hołdem złożonym osiemdziesięciu tysiącom Polek walczących w II wojnie światowej w Armii Krajowej i innych formacjach podziemnych, w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie, w I i II Armii Wojska Polskiego. Około pięć tysięcy z nich było represjonowanych i uwięzionych. 317 udekorowano krzyżami Virtuti Militari. ·
Reżyseria : Marek Widarski
Scenario : Marek Widarski
Skalscy. Heroiczna i chwalebna epopeja
film dokumentalny · 2021
Opis i szczegóły
Bohaterem filmu jest generał Stanisław Skalski, as polskiego lotnictwa II Wojny Światowej i jego rodzina, w tym dwóch kapłanów: ks. inf. Teofil Skalski i ks. prał. Antoni Skalski. Splot losów osobistych i rodzinnych na tle wojen i totalitaryzmów XX wieku. · · 1. Podolskie korzenie, zamieszkanie w rejonie Kodymy, na wschodnim Podolu. Losy ziemiańsko - inteligeckie polskiej rodziny (poniekąd typowe, zarazem zindywidualizowane): ojciec - zarządca majątku, wujowie: kapłan (proboszcz w Kodymie), lekarz, inż. kolejnictwa, ciotki po konserwatorium. Matka ze Zbaraża. · · 2. Exodus i prześladowania: rozproszenie ucieczki i tułaczka w obliczu I wojny światowej, rewolucji lutowej, rewolucji październikowej. Osiedlenie w Dubnie (szkoła podstawowa, gimnazjum). Rozłąka z ojcem do 1923. Prześladowania sowieckie różnych członków rodziny w tym obu kapłanów: Antoniego i Teofila · · 3. Chwała: Szkoła Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie - edukacja wojskowa i lotnicza w II RP. Wojenne dokonania St. Skalskiego: kampania wrześniowa, Bitwa o Anglię: zwycięstwa lotnicze (najwięcej strąceń niemieckich samolotów), cyrk Skalskiego. · · 4. Represje w PRL: powrót do Polski w 1947. Aresztowanie (1948) więzienie mokotowskie do 1949 (przesłuchania, tortury), wyrok śmierci (1950), ułaskawienie w więzieniu do 1956 · · 5. Powrót do służby samotność bohatera (zm. 2004). Uznanie dla obu kapłanów.
Reżyseria : Ryszard Montusiewicz
Scenario : Ryszard Montusiewicz
Koło historii
40 lat Studenckiego Komitetu Solidarności
cykl reportaży · 2017
Opis i szczegóły
W programie na czterdziestolecie SKS - u wystąpią: Jan Sobczyk, Aleksander Gleichgewicht, Jarek Broda, Krzysztof Turkowski, Jerzy Filak i Stanisław Huskowski. Opowiedzą o tym, jak i kiedy powstał SKS, jak go tworzono, jaki wpływ na powstanie SKS - u miała śmierć Pyjasa, na czym polegała ich działalność, kto go tak naprawdę tworzył. Wszystkim tym wydarzeniom towarzyszą anegdoty i ciekawe dykteryjki, które tu przytoczymy.
Reżyseria : Marcin Bradke, Andrzej Jóźwik
Scenario : Marcin Bradke,Andrzej Jóźwik
Episode : 61
Towarzysze sekretarze oraz inni dygnitarze
odc. 5 Wojciech Jaruzelski. Matrioszka z niespodzianką
cykl dokumentalny · 2022
Opis i szczegóły
Wojciech Jaruzelski bardzo różnił się od innych pierwszych sekretarzy KC PZPR. Był wśród nich jedynym szlachcicem. Był wśród nich jedynym generałem. I był wśród nich jedynym komunistycznym zbrodniarzem, który przeżył upadek PRL, a przeżywszy pozostał bezkarny. Dzięki czemu i dzięki komu człowiek, który z racji swego pochodzenia nie miał prawa zrobić w komunistycznej Polsce kariery wojskowej i politycznej, został w roku 1956 najmłodszym generałem LWP, a w 1981 szefem czerwonej junty wojskowej, opowiedzą w odcinku pt. "Matrioszka z niespodzianką" historyk dr Maciej Korkuć oraz autor i narrator cyklu "Towarzysze sekretarze oraz inni dygnitarze" Dobrosław Rodziewicz.
Scenario : Dobrosław Rodziewicz
Episode : 5
Sensacje XX wieku
Kutrzeba cz. 1
widowisko kameralne · 2002
Opis i szczegóły
Czy Polska mogła odwrócić kataklizm, jaki spadł na nią 1 września 1939 roku, uniknąć zagłady 6 milionów obywateli, zniszczenia stolicy, wielu miast, miasteczek i wsi, ogromnych strat w gospodarce? Wydawałoby się, że wobec przygniatającej przewagi wroga - nie. Bogusław Wołoszański, analizując to, co działo się wówczas w naszym kraju - ruchy wojsk i działania dyplomatyczne - próbuje znaleźć odpowiedź na to pytanie. Szuka we wrześniu 1939 roku punktu zwrotnego, w którym był czas, by wydarzenia pobiegły innym torem, a bohaterem swojego kolejnego widowiska historycznego czyni generała Tadeusza Kutrzebę, dowódcę Armii "Poznań". Dla Tadeusza Kutrzeby była to trzecia wojna. W roku 1914 szedł do walki jako 28 - letni porucznik pełen przesadnego optymizmu, w roku 1920 - pełen wiary w jasną przyszłość Polski, w 1939 - z uczuciem przykrego niepokoju. Bardzo dobrze znał stan uzbrojenia i terenowego przygotowania polskiego wojska, zbyt dobrze znał jego braki, głównie w uzbrojeniu przeciwpancernym i przeciwlotniczym, aby sobie nie zdawać sprawy z trudnych warunków prowadzenia tej wojny. Broniąca Wielkopolski armia "Poznań" znalazła się pośrodku wielkich niemieckich kleszczy, które z północy i południa posuwały się w stronę Warszawy. Kutrzebę najbardziej interesował kierunek południowy, gdzie w stronę Łodzi posuwała się niemiecka 8. Armia. Była blisko obszaru jego oddziałów. Gdyby więc armia Kutrzeby, która stała bezczynnie, uderzyła z północy na 8. Armię, przyniosłoby to ogromną ulgę ponoszącej ciężkie straty Armii "Łódź". Polskie uderzenie byłoby tym potężniejsze, że Kutrzeba planował zespolenie sił swojej armii i armii "Pomorze" generała Bortnowskiego, razem 150 tysięcy żołnierzy. Ale na ten manewr Kutrzeba musiał uzyskać zgodę Naczelnego Dowództwa. Szef Sztabu Głównego, generał Stachiewicz, nie wyraził jednak zgody na realizację tego planu i w imieniu naczelnego wodza polecił Kutrzebie zarządzenie odejścia armii na ostateczną linię obrony Żnin - Gopło - Warta, przedmościa Koło - Konin. Sytuacja Armii "Łódź", której tak chciał pomóc generał Kutrzeba, stawała się coraz trudniejsza. Uderzenia niemieckich oddziałów pancernych zmusiły żołnierzy do odwrotu. Odchodzili w stronę Łodzi, ścigani przez oddziały niemieckiej 8. Armii, atakowani z powietrza, co uniemożliwiło sprawne przegrupowanie i obronę. Armia "Łódź" nie miała sił, aby zatrzymać wroga. Marszałek Rydz - Śmigły popełnił błąd. Nie pozwalając Kutrzebie na wsparcie Armii "Łódź", uniemożliwiał stworzenie silnego frontu i zatrzymanie wroga. Działał bardzo schematycznie. Ściągał armię na linię Wisły, gdzie miały okopać się i bronić, czekając na pomoc sojuszników. Co więcej, niemieckie oddziały odsłaniały swoje boki i niespodziewane uderzenie, które proponował Kutrzeba, mogło zdecydowanie zmienić sytuację. Mijał bezcenny czas, a marszałek nie dostrzegał, że brak zgody na propozycję Kutrzeby może mieć zgubny wpływ na przebieg kampanii wrześniowej. Zgodnie z rozkazem Rydza - Śmigłego Armia "Poznań" rozpoczęła odwrót z Wielkopolski w stronę Warszawy, choć generał Kutrzeba ani na chwilę nie porzucił planu uderzenia na niemieckie wojska toczące krwawe boje z Armią "Łódź". Musiał jednak wykonać rozkaz. Generał Kutrzeba zatrzymał się w dworze Mchówek koło Izbicy, gdzie miał przygotowaną bojową kwaterę. Wracał z Torunia, po rozmowie z dowódcą walczącej na północy Armii "Pomorze", generałem Władysławem Bortnowskim. Naczelne Dowództwo zmieniało decyzje. Marszałek Rydz - Śmigły zgodził się, aby armia Kutrzeby wspomogła Armię "Łódź", której sytuacja była już tragiczna. Szybko jednak ten rozkaz odwołał, nakazując odwrót Armii "Poznań" do linii Wisły.
Niemieckie armie od północy i południa szły na Warszawę, spychając pobite i wykrwawione polskie wojska. Armia Poznań była pośrodku tych wielkich kleszczy. Nieatakowana przez Niemców zachowała pełnię sił. Mogła, jak proponował jej dowódca gen. Tadeusz Kutrzeba, uderzyć w bok niemieckiej 8. Armii. Jednakże marszałek Rydz - Śmigły odrzucił tę możliwość. Od 3 września 1939 roku zatem Armia Poznań, zgodnie z jego rozkazem, cofała się z Wielkopolski w stronę Warszawy, aby zająć pozycje obronne za Wisłą. Czas mijał. Marsz na Warszawę nie mógł być szybki. Wszystkie drogi zapełnili uchodźcy i części niezmobilizowanych oddziałów. Posuwanie się wojska utrudniał też nieład panujący na tyłach. Noce nie wystarczały do marszu, trzeba więc było iść dniami, narażając się na ataki niemieckiego lotnictwa. Tysiące ludzi uciekających przed ogniem wojny mieszało się z wojskiem, blokując i tak powolny marsz kolumn żołnierzy i konnych taborów. Niemiecka doktryna wojny błyskawicznej przewidziała wykorzystanie takiej sytuacji. Samoloty wroga bombardowały wsie i miasteczka, które nie miały strategicznego znaczenia, by w ten sposób zmusić ludzi do ucieczki. Potem atakowały bezbronny tłum. Płonące wozy, rozbite samochody hamowały ruch polskich wojsk. Generał Bortnowski stracił jedną trzecią swojej armii. Bardzo to przeżywał, ale chciał się bić. Gotów był przejść pod rozkazy gen. Kutrzeby, którego żołnierze, ciągle w odwrocie, szli już siódmy dzień i jeszcze nie widzieli wroga. Bez rozkazu naczelnego wodza Tadeusz Kutrzeba nic jednak nie mógł zrobić. Gdyby uderzył na skrzydło niemieckiej 8. Armii, napotkałby tylko jedną niespodziewającą się ataku dywizję piechoty, rozciągniętą na przestrzeni 25 kilometrów. W dodatku przewaga liczebna byłaby po polskiej stronie. Tadeusz Kutrzeba niecierpliwie czekał na zgodę marszałka. Wreszcie połączył się ze sztabem. Do telefonu podszedł szef sztabu, gen. Stachiewicz, który właśnie przygotowywał się, by opuścić Warszawę i wyruszyć do Brześcia, śladem marszałka Rydza - Śmigłego. Kutrzeba spytał, czy ma uderzyć w kierunku Ozorkowa i czy może współdziałać z nim armią Pomorze gen. Władysława Bortnowskiego. Szef sztabu nie mógł sam podjąć decyzji w tej sprawie. Czas naglił. W końcu Stachiewicz wyraził wstępną zgodę, miał jednak jeszcze przysłać potwierdzenie, że marszałek propozycję zaaprobował. Kutrzeba poprosił Stachiewicza, by przyjechał osobiście omówić plan wielkiego przedsięwzięcia, które mogło zmienić bieg kampanii wrześniowej. Nie udało się to. Następnego dnia, tj. 9 września, szef sztabu wyjechał z Warszawy do Brześcia. Nie przysłał też nikogo w swoim zastępstwie.
Cykliczny program popularyzujący wiedzę o historii II wojny światowej. · Czwarta część odcinka poświęconego genezie wojny.
Scenario : Bogusław Wołoszański
Episode : 38
Wykrywacz kłamstw
magazyn · 2026
Opis i szczegóły
Audycja o kłamstwach, półprawdach i manipulacjach. Autorzy na czynniki pierwsze rozkładają kontrowersyjne wątki debaty publicznej. Cel to prostowanie wszelkich kłamstw i manipulacji. Autorzy analizują przede wszystkim słowa polityków i publicystów.